ZALECENIA DIETETYCZNE W OSTEOPOROZIE
1. Zasady
ogólne:
a.
Regularne posiłki
co 3-4 godziny
b.
Picie ok. 2l
płynów dziennie: woda mineralna wapniowa, soki owocowe i warzywne (bez
szpinaku, szczawiu, rabarbaru, botwiny, buraków), umiarkowane ilości słabej
herbaty (czarna, roibos, yerba mate, owocowe), napary z pokrzywy, rumianku, mięty,
melisy.
c.
Dieta bogata w
wapń, witaminę D, B6, C magnez, fluor, białko
d.
Zmniejszenie
spożycia fosforu i szczawianów, fitynianów
e.
W miarę
możliwości zwiększenie aktywności fizycznej (po zakończeniu rekonwalescencji
wskazana gimnastyka, tai chi, spacery, szybki marsz, trucht, biegi, podskoki, basen)
f.
Wystrzeganie się
alkoholu i nikotyny oraz dymu tytoniowego
g.
Suplementacja :
·
Ca
·
witamina D
· dodatkowo można : magnez i witaminę B6
2. Dieta:
a.
Źródła wapnia-należy
łączyć z produktami bogatymi w witaminę D3.
Produkt
|
Średnia
zawartość wapnia (mg/100 g)
|
Sardynki w
oleju
|
500
|
Szprotki,
śledzie (smażone)
|
860
|
Mleko krowie
(półtłuste, pasteryzowane)
|
120
|
Ser cheddar
|
739
|
Ser brie
|
256
|
Ser feta
|
360
|
Jogurt
(naturalny, niskotłuszczowy)
|
162
|
Brokuły
(świeże)
|
56
|
Morele (gotowe
do spożycia)
|
73
|
Orzechy
arachidowe (naturalne)
|
60
|
Soczewica
(czerwona, sucha)
|
51
|
Szpinak
(świeży)
|
170
|
b.
Witamina D -
zwiększa przyswajalność Ca i Mg, wzmaga procesy
odbudowy kości. Źródła: tran, oleje rybne, ryby morskie, wątróbka, jajka, mleko i przetwory mleczne (nieodtłuszczone), wzbogacane margaryny miękkie.
c.
Fosfor może utrudniać wchłanianie wapnia i
sprawiajać że kości staną się słabe oraz podatne na złamania, jednak jest też
niezbędny do odbudowy kości. Musi być w odpowiednich proporcjach względem wapnia
(1,5/1:1). Ze względu na jego powszechne występowanie należy ograniczyć
wymienione produkty bogate w ten składnik.
Produkty zawierające dużą ilość fosforu:
·
produkty wysoko przetworzone (zupki i sosy w
proszku)
·
wędliny, konserwy mięsne i rybne
·
sery topione, pleśniowe
·
żółtko jaja
·
podroby (wątróbka, nerki, móżdżek)
·
nasiona roślin strączkowych (fasola, groch),
orzechy
·
pieczywo pełnoziarniste, otręby,
·
kakao i czekolada
·
coca cola i napoje gazowane
·
niektóre butelkowane mrożone herbaty
Produkty zawierające małą ilość fosforu:
·
świeże owoce i
warzywa
·
mleko ryżowe (nie
wzbogacone)
·
chleb pszenny,
makaron, ryż
·
płatki ryżowe i
kukurydziane
·
herbata mrożona
domowej roboty
Produkty, do których może być dodawany fosfor – należy
czytać skład produktu:
·
świeże i mrożone
mięso oraz drób
·
nuggetsy
·
mieszanki do
pieczenia
·
mrożone pieczywo
·
płatki zbożowe,
batoniki zbożowe
·
budynie i sosy
d.
Magnez - zapewnia
prawidłową mineralizację kości. Główne źródła:
·
kakao i czekolada
·
produkty zbożowe
(kasza gryczana i jęczmienna)
·
nasiona
strączkowych
·
orzechy
·
mleko i przetwory
·
ziemniaki
e.
Fluor - zwiększa
wytrzymałość tkanki kostnej. Główne źródła: woda mineralna, ryby, soja i
produkty sojowe
f.
Inne ważne
składniki:
·
kwasy omega 3 –
ryby, tran, olej z siemienia lnianego
·
witamina B6 - mięso,
ryby, produkty zbożowe, strączkowe, warzywa
g.
Tabela produktów
Grupa
|
Produkty wskazane
|
Komentarz
|
Produkty które należy ograniczyć
|
Produkty które należy wykluczyć
|
Napoje
|
maślanka, kefir
jogurt, mleko, mleko sojowe, soki bez dodatku cukru, woda
wapniowa, herbaty ziołowe
|
należy wybierać produkty o średniej zawartości tłuszczu
(1,5-2%) i zmniejszonej zawartości cukru (węglowodany do 15g/ 100g produktu)
|
słaba herbata
słaba kawa biała
kakao
|
mocna herbata
mocna kawa
napoje gazowane
napoje energetyzujące
|
Nabiał
|
napoje
fermentowane, jogurt, sery żółte, twarogowe, feta, mozarella, ricotta
|
warto wybierać
sery o mniejszej zawartości tłuszczu
|
tłuste
serki typu formage, almette
|
serki
topione, serki typu hohland w plasterkach
|
Produkty zbożowe
|
pieczywo graham, żytnie, orkiszowe, wieloziarniste, kasze
(gryczana, jaglana, jęczmienna), makarony, płatki zbożowe
|
warto wybierać pieczywo z soją, na maślance, z dodatkiem
serwatki mleka
|
pieczywo pszenne, wyroby cukiernicze, ciastka, bagietki,
kaszka manna, kluski
|
słodkie pieczywo cukiernicze, ciasta, płatki śniadaniowe
słodzone, kakaowe, czekoladowe itp.
|
Warzywa
|
brokuły,
kapusta, fasola, groszek, kalafior, kiełki, kukurydza, marchew, pietruszka,
seler, cukinia, dynia, pomidor, papryka, czosnek, cebula, por, kalarepa
|
warzywa warto
jadać w postaci surówek z dodatkiem oliwy, gotowane lub pieczone
unikamy
zasmażanej bułki tartej.
|
szczaw,
buraki, botwina, rabarbar, szpinak
|
|
Owoce
|
wszystkie
|
|
|
|
Mięso
|
drób,
cielęcina, dziczyzna, królik, chuda wołowina, wieprzowina, chude wędliny
|
należy
unikać smażenia, grubego panierowania i używania sosów (szczególnie z paczki)
|
tłuste
kawałki mięsa, kiełbasy peklowane, wędliny peklowane i wędzone, podroby
|
pasztety,
parówki, boczek, smalec,
|
Ryby
|
morskie (śledź, dorsz, makrela, halibut, łosoś, sola,
tilapia), świeże, mrożone, umiarkowanie wędzone i marynowane
|
warto wybierać małe gatunki i jadać z ośćmi (np.
szprotki, sardynki- puszka)
|
puszkowany tuńczyk, paprykarz
|
|
Inne
|
jajka,
orzechy, migdały, owoce suszone, oliwa, margaryna miękka wzbogacana w wit D,
budyń, galaretka, tofu, kotlety sojowe, produkty dla wegetarian wzbogacane o
wapń
|
|
czekolada,
kakao, orzeszki solone
|
fast
– food, chipsy, wszystkie zupki i inne gotowe produkty w proszku np. sosy,
panierki(mają dużo fosforu), słodycze, alkohol
|
Dodatki
|
zioła, kurkuma, curry, koncentrat pomidorowy
|
|
sól, sos sojowy, majonez
|
przyprawa typu jarzynka, gotowe dresingi i dipy, gotowe
sosy
|
h. Tabela propozycji posiłków:
Posiłek
|
Przykład
|
Komentarz
|
Śniadanie
|
Płatki owsiane/ pszenne/ jęczmienne z jogurtem i owocem np.
banan, tarte jabłko, rodzynki/ orzechami
Kanapki z serem/ wędliną/ pastą rybną/ jajkiem/ pastą z
twarogu do tego warzywo np. pomidor/ papryka itp.
Jajecznica ze szczypiorkiem i kromka pieczywa
|
Płatki zalewamy wrzątkiem na 10-15 min, dodajemy jogurt, dodatki, ewentualnie dosładzamy
|
II śniadanie/ podwieczorek
|
Budyń
Galaretka
Jogurt/
kefir/ maślanka + owoc
Sałatka
np. z pomidorów z bazylią i jogurtem/ mozarellą
Kaszka
manna na mleku (sojowym) z musem jabłkowym/ konfiturą
Serek
homogenizowany
Kawałek
sernika/ domowej drożdżówki
|
|
Obiad
|
Warzywa/ surówka + mięso/ ryba/ jajko + kasza/ ryż/ ziemniak
+ sok np. pomarańczowy/ maślanka
Pierogi z serem/ ruskie/ z mięsem
Pierogi leniwe/ kopytka
Makaron z sosem pomidorowym i mięsem drobiowym/ serem/
twarogiem i owocami
Gołąbki
Zupy: z zielonego groszku, pomidorowa, fasolowa,
jarzynowa, z dyni, pora itp
|
Warto unikać smażenia, preferuje się gotowanie, duszenie
i pieczenie. Nie należy smażyć na maśle i margarynie. Warto unikać zasmażek,
do zup można dodawać śmietanę po przyrządzeniu na talerzu. Wystrzegamy się
gotowych zup, sosów, wszelkich kostek rosołowych.
|
Kolacja
|
Sałatki
z warzyw, jajka/ ryby/ sera np. feta, mozarella, ricotta/ gotowanego lub
pieczonego mięsa
Ryż
z jabłkami i cynamonem (na mleku sojowym)
Kanapki
j.w.
Omlety
z szynką i/lub warzywami
Naleśniki
z twarogiem
|
Powinna
być najpóźniej 2h przed snem, warto dodatkowo wypić szklankę maślanki/ kefiru
po kolacji.
|
Przekąska
|
Sałatka owocowa z jogurtem
Owoce
Orzechy
Suszone owoce
Surówki
Napoje mleczne
|
Unikamy chipsów, paluszków, krakersów, ciastek, solonych
i panierowanych orzeszków
|

3.
Podsumowanie zaleceń:
a. Zwiększyć spożycie wapnia zwłaszcza z
produktów mlecznych (napoje
fermentowane, mleko,
twarogi, sery)
b. Ograniczyć podaż fosforu aby utrzymać
stosunek Ca:P w diecie powyżej 1
(zmniejszyć spożycie
mięsa i wędlin, potraw przemysłowych, napojów typu Cola)
c. Nie dopuścić do niedoborów magnezu,
potasu, manganu, boru, krzemu (odpowiednie spożycie prod. zbożowych, warzyw i
owoców, roślin strączkowych)
d. Nie dopuścić do niedoborów wit. D i K
(zwiększyć spożycie ryb i olejów roślinnych) oraz wit C i B6 (zwiększyć
spożycie warzyw i owoców)
e. Ograniczyć białko zwierzęce przy
prawidłowym spożyciu białka całkowitego (mniej produktów mięsnych, więcej przetworów
mlecznych, ryb, roślin strączkowych, soi)
f. Zmniejszyć spożycie soli kuchennej
(do 6 g dziennie)
g. Ograniczyć spożycie kofeiny (kawa,
mocna herbata, cola, energy drinki)